夜 遊 - Đi Chơi Đêm

 Dạo:

       Người trần thế, kẻ u minh,

Mấy ai biết được chính mình là ai?

 

Cóc cuối tuần:

 

     夜 遊

月 隱 雨 雰 雰,

路 邊 一 古 墳,

孤 身 無 墓 誌,

墳 裏 是 何 人?

        陳 文 良

 

Âm Hán Việt:

 

        Dạ Du

Nguyệt ẩn, vũ phân phân,

Lộ biên, nhất cổ phần,

Cô thân vô mộ chí,

Phần lý thị hà nhân?

   Trần Văn Lương

 

Dịch nghĩa:

 

     Đi Chơi Đêm

Trăng trốn, mưa lả tả,

Bên đường, một nấm mồ xưa, 

Trơ trọi một mình không có mộ bia,

Trong mộ là người nào?

 

Phỏng dịch thơ:

 

     Đi Chơi Đêm

Trăng khuất, gió mưa bay,

Nấm mồ cũ lất lây,

Mộ bia rày chẳng có,

Nằm đó chính ai đây?

    Trần Văn Lương

      Cali, 6/2024

 

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:   

Thực ra, ai là người cần đến câu trả lời:

    - Người đi chơi đêm ư?

    - Người dưới mộ ư?

    - Cả hai ư?

    - Không ai cả ư?

Hỏi người là ai, sao bằng hỏi chính mình là ai!

Than ôi, ngã tướng, nhân tướng, chúng sinh tướng,

thọ giả tướng... làm sao bỏ được đây!

Hỡi ơi!

---

Đêm mưa



Chơ vơ nấm mộ bên đường

Mưa khuya hiu hắt, trăng nương náu mình

Tư bề quạnh quẽ lặng thinh

Mồ hoang ai đó? Bóng hình lướt qua...

*

Rainy night

Rain is falling and the moon is hiding 

A forlorn figure passing through the night

Without a tombstone, by the roadside,

Whose lonely grave is this?

Yên Nhiên

Ma Kính - 魔 鏡

 Dạo:

Nào ai đẹp đẽ sang giàu,
Soi gương có thấy đầu lâu chính mình?
Cóc cuối tuần:

魔 鏡

玉 飾 美 人 頭,
衣 裳 滿 寶 珠,
紅 樓 裝 點 畢,
鏡 裏 一 骷 髏.

陳 文 良

Âm Hán Việt:

Ma Kính

Ngọc sức mỹ nhân đầu,
Y thường mãn bảo châu,
Hồng lâu trang điểm tất,
Kính lý nhất khô lâu.

Trần Văn Lương

Dịch nghĩa:

Cái Gương Ma

Ngọc trang điểm đầu (tóc) người đẹp,
Áo xiêm (đính) đầy châu báu.
Ở lầu hồng, trang điểm xong,
(Nhìn) trong gương (chỉ thấy) một cái đầu lâu.

Phỏng dịch thơ:

Cái Gương Ma

Ngọc lóng lánh trên đầu,
Xiêm y đính bảo châu.
Lầu cao, son phấn diện,
Trong kính hiện đầu lâu.

Trần Văn Lương
Cali, 10/2023

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:
Gương thần ư? Gương ma ư?
Than ôi, người mang đồ trang sức đẹp đẽ quý
giá mà trong gương lại hiện ra hình đầu lâu của
chính mình.

Quả có lý này ư?
Phải chăng như lời các Cụ bảo, đó chính là
"mỹ nữ khô lâu"?
Xin mạn phép được thay ít chữ trong hai câu thơ
của cụ Nguyễn Gia Thiều:

...

Trăm năm còn có gì đâu,
Chẳng qua một đóa đầu lâu làm vì.
...
Hỡi ơi!

---

Xin kính họa :

 

SOI TÂM - TỰ TRÀO

Lấy “chân” lý làm... đầu,
“Hoa” ngôn làm... ngọc châu,
“Cơ cầu” làm... cốt cách,
Chả trách tớ... ngu lâu JJJ

-Ai Cơ-

Sầu Ca - 愁 歌

 

Sầu Ca - 愁 歌

 Dạo:

     Lời xưa trối lại còn đây,

Sao ta vô dụng thế này, hỡi ơi!

 

 

Cóc cuối tuần:

 

     愁 歌

悲 文 鎖 石 碑,

遺 命 永 難 移. 

勵 志 惟 紅 淚

依 前 漬 爛 衣.

        陳 文 良

 

 

Âm Hán Việt:

 

     Sầu Ca

Bi văn tỏa thạch bi,

Di mệnh vĩnh nan di.

Lệ chí, duy hồng lệ

Y tiền tí lạn y.

   Trần Văn Lương

 

Dịch nghĩa:

 

           Khúc Ca Sầu

(Bài) văn buồn khóa chặt bia đá,

Lời (người xưa) trối lại vĩnh viễn khó thay đổi. 

(Dù) gắng sức (nhưng) chỉ có lệ máu

Thấm (ướt manh) áo rách như trước.

 

Phỏng dịch thơ:

 

            Khúc Ca Sầu

    Hằn bia đá vết sầu dâu bể,

    Di mệnh buồn há dễ đổi thay. 

       Trọn đời dẫu cố loay hoay,

Trên manh áo rách lệ nay vẫn hồng.

           Trần Văn Lương

              Cali, 7/2023

Kỳ Cảnh - 奇 景

  Dạo:

         Vui chân lạc bước trời xa,

Tuy toàn cảnh đẹp, nhưng nhà mình đâu?

 

Cóc cuối tuần:

        奇 景

遊 行 幸 到 一 奇 方,

夜 靜 星 朝 笑 月 昌. 

看 景 心 腸 中 沒 喜, 

就 知 不 是 我 家 鄉.

           陳 文 良

Âm Hán Việt:

 

              Kỳ Cảnh

Du hành hạnh đáo nhất kỳ phương,

Dạ tĩnh, tinh triều, tiếu nguyệt xương.

Khán cảnh, tâm trường trung một hỷ,

Tựu tri bất thị ngã gia hương.

            Trần Văn Lương

 

Dịch nghĩa:

 

           Cảnh Lạ

Rong chơi, may mắn đến một nơi đẹp,

Đêm yên lặng, sao về chầu, mặt trăng cười, sáng rỡ. 

Nhìn cảnh mà trong lòng không chút vui,

Bèn biết ngay rằng (đây) không phải là quê nhà mình.

 

Phỏng dịch thơ:

 

               Cảnh Đẹp

Vui bước lang thang đến một nơi,

Đêm yên, sao trẩy, ánh trăng cười.

Mắt nhìn, dạ rối bời tê tái,

Đâu phải quê nhà đất nước tôi.

         Trần Văn Lương

          Slovenia, 5/2023

  

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:

     Lang thang theo chân người giong ruổi, đến chỗ

 tạm dừng chân. Mắt nhìn cảnh đẹp mà sao trong

 lòng không chút gì vui sướng.

      Buồn thay, đây là đất nước người chứ nào phải

 là quê hương mình!

      Hỡi ơi!

---

Xin kính họa:

 

Mặc bao thắng cảnh ở muôn nơi,

Lồng lộng âm xưa tiếng nói cười...

Hình ảnh quê nhà yêu dấu cũ...

Hằng đong đầy ắp trái tim tôi.

         - Ai Cơ -

Melboure, 5/2023

Dạ Lý Tầm Xuân - 夜 裏 尋 春

 

Dạ Lý Tầm Xuân - 夜 裏 尋 春

 Dạo:

       Đêm dài mỏi gối chồn chân,

Mênh mông bóng tối tìm Xuân chốn nào.

 

Cóc cuối tuần:

 

    夜 裏 尋 春

倚 杖 登 程 不 顧 身,

夜 長 路 遠 雨 雰 雰.

高 旻 拒 聽 人 祈 禱,

將 到 黃 泉 未 見 春.

            陳 文 良

 

Âm Hán Việt:

 

       Dạ Lý Tầm Xuân

Ỷ trượng đăng trình bất cố thân,

Dạ trường, lộ viễn, vũ phân phân.

Cao mân cự thính nhân kỳ đảo,

Tương đáo hoàng tuyền vị kiến Xuân.

           Trần Văn Lương

 

Dịch nghĩa:

 

          Tìm Xuân Trong Đêm

Chống gậy lên đường, chẳng màng (lo) thân xác,

Đêm dài, đường xa, mưa mịt mù.

Trời cao khước từ không nghe lời người cầu xin,

(Nên) sắp tới suối vàng (mà vẫn) chưa thấy mùa Xuân.

 

Phỏng dịch thơ:

 

       Tìm Xuân Đêm Tối

Cặm cụi đêm trường, gậy chống thân,

Mặc cho mưa gió mãi xoay vần.

Nhọc nhằn van vái, Trời thây kệ,

Mấp mé tuyền đài, chửa thấy Xuân.

              Trần Văn Lương

                 Cali, 1/2023

 

 

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:

     Than ôi, bao năm trời mong đợi, lần mò trong đêm tối, để rồi

đến cuối đời mà vẫn chưa thấy mùa Xuân trở về trên quê cũ!

     Trời xanh đà vĩnh viễn ngoảnh mặt quay đi!

     Hỡi ơi!

Đông Dạ Hành - 冬 夜 行

 Dạo:

        Mịt mù bóng tối đường xa,

Đơn côi chẳng biết quê nhà chốn nao.

 

Cóc cuối tuần:

 

   冬 夜 行

雜 浪 擾 浮 萍,

狂 雲 掩 夜 星.

冥 冥 孤 客 路, 

浩 浩 故 鄉 情. 

       陳 文 良

 

Âm Hán Việt:

 

   Đông Dạ Hành

Tạp lãng nhiễu phù bình,

Cuồng vân yểm dạ tinh.

Minh minh cô khách lộ,

Hạo hạo cố hương tình.

     Trần Văn Lương

 

Dịch nghĩa:

 

           Bài Hát Đêm Đông

Những con sóng tạp nhạp quấy rối đám bèo trôi,

Mây điên rồ che lấp sao đêm.

Tối tăm (thay) con đường đi của người khách cô độc,

Mênh mông (thay) mối tình (đối với) quê cũ.

 

Phỏng dịch thơ:

 

  Bài Hát Đêm Đông

Sóng vỗ cánh bèo trôi,

Sao khuya lụn tắt rồi.

Đơn côi đường lữ thứ,

Thương nhớ thuở nào nguôi.

        Trần Văn Lương

          Cali, 12/2022

 

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:

     Đêm đông, cánh bèo trôi giạt vẫn không được yên thân.

     Và le lói trên không một ánh sao hy vọng cũng bị đám

mây cuồng điên che mất! 

      Buồn thay, trên con đường đời tối tăm giờ chỉ còn thấy

bóng một người lữ hành cô độc đang gửi lòng về cố hương.

      Hỡi ơi!

---

Họa vận :

Dạo :

                        Cuối năm lặng ngắm sao trời,

                   Quê hương xa tít ngậm ngùi lòng ta !

   憶舊春                    ỨC CỰU XUÂN

異國似飄萍，          Dị quốc tự phiêu bình,

年來祇望星。          Niên lai chỉ vọng tinh.

何時能再現，          Hà thời năng tái hiện,

春滿故園情 ?!         Xuân mãn cố viên tình  ?!

          杜紹德                               Đỗ Chiêu Đức

* Có nghĩa :

 - Ở nơi đất nước xa lạ nầy, tấm thân ta như là một cánh bèo phiêu bạt nổi trôi...

 - Cuối năm đến chỉ biết ngửa mặt nhìn ngắm sao trời mà thôi !    

 - Biết đến bao giờ thì mới có thể tái hiện lại cảnh...

 - Xuân về đầy cả đất trời đầy cả quê hương tràn ngập cả tình xuân ?!...

* Diễn Nôm :

                         NHỚ XUÂN XƯA

                      Nước lạ tựa bèo trôi ,

                      Cuối năm ngắm sao trời.

                      Bao giờ ta thấy lại...

                      Xuân hồng quê xa xôi ?!

    Lục bát :

                      Nước người thân tựa bèo trôi,

                      Cuối năm lặng ngắm sao trời ngẩn ngơ.

                      Bao giờ thấy lại quê xưa...

                      Xuân hồng rực rỡ cho vừa lòng nhau ?!...      

                                                                                 杜紹德 

                                                                              Đỗ Chiêu Đức

---

  Bài Hát Đêm Đông

Khắc khoải nhịp đời trôi,

Hơi ngân cạn kiệt rồi.

Cung trầm rơi não nuột

Cung bổng buốt khôn nguôi.

        -AiCơ-

Melbourne, 12/2022

萬 古 愁 - Nỗi Sầu Vạn Cổ

 Dạo:

      Người soi gương khuất từ lâu,

Sao còn lây lất bóng sầu trong gương.

 

Cóc cuối tuần:

 

      萬 古 愁

對 鏡 悁 悁 舉 酒 鍾,

鏡 前 鏡 裏 兩 愁 容.

匈 匈 千 古 號 門 外,

人 死 愁 猶 在 鏡 中.

             陳 文 良

 

Âm Hán Việt:

 

         Vạn Cổ Sầu

Đối kính quyên quyên cử tửu chung,

Kính tiền, kính lý, lưỡng sầu dung.

Hung hung thiên cổ hào môn ngoại,

Nhân tử, sầu do tại kính trung.

           Trần Văn Lương

 

Dịch nghĩa:

 

           Sầu Vạn Cổ

Đối diện (tấm) gương, buồn bã nâng chén rượu,

Trước gương, trong gương, hai khuôn mặt sầu.

Thiên cổ rầm rĩ kêu gào ngoài cửa,

Người chết, (nhưng) nỗi sầu vẫn còn tồn tại ở trong gương.

  

Phỏng dịch thơ:

 

          Nỗi Sầu Vạn Cổ

Đứng trước gương nâng chén bể dâu,

Người cùng bóng khổ lặng nhìn nhau.

Con tàu thiên cổ người xuôi mái,

Còn mãi trong gương một bóng sầu.

             Trần Văn Lương

               Cali, 10/2022

 

 

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:

     Người chết được mệnh danh là người "thiên cổ" trong khi nỗi sầu lại được gọi là "vạn cổ" sầu!

     Sao lạ vậy? "Vạn" lớn hơn "thiên" cả chục lần kia mà!

    Phải chăng thiên hạ muốn bảo rằng nỗi sầu đau luôn kéo dài hơn kiếp người dù ở bên này hay bên kia thế giới? Quả thật, nhiều thế hệ tỵ nạn đã, đang và sẽ qua đi, nhưng nỗi sầu mất nước vẫn luôn còn tồn tại.

     Than ôi, người soi gương đã khuất mà chiếc bóng sầu vẫn còn mãi trong gương!

     Quả có lý này ư? Đến đây rồi thì lão tăng mù tịt!

     Hỡi ơi! 

Người Đi Đêm -Người Đi Đêm

 Dạo:

Sá chi trăm trượng đầu sào,
Ngại gì Đạo Lớn cửa vào vốn không!

Cóc cuối tuần:

Người Đi Đêm

恬 恬 冬 冷 蓋 荒 村,
急 急 行 人 夜 裏 奔.
悄 悄 破 雲 尋 隱 月,
芒 芒 枯 葉 等 游 魂.
文 殊 妙 語 棼 無 著,
外 道 空 心 識 世 尊.
撒 手 懸 崖 昏 霧 散,
忽 知 大 法 本 無 門.

陳 文 良

Âm Hán Việt:

Dạ Hành Nhân

Điềm điềm đông lãnh cái hoang thôn,
Cấp cấp hành nhân dạ lý bôn.
Tiễu tiễu phá vân tầm ẩn nguyệt,
Mang mang khô diệp đẳng du hồn.
Văn Thù diệu ngữ phần Vô Trước,
Ngoại đạo không tâm thức Thế Tôn.
Tát thủ huyền nhai hôn vụ tán,
Hốt tri Đại Pháp bản vô môn.

Trần Văn Lương

Dịch nghĩa:

Người Đi Đêm

Cái lạnh của mùa đông âm thầm che phủ thôn làng hẻo lánh,
Người bộ hành hối hả chạy trong đêm.
Đám mây rách rưới lặng lẽ đi tìm con trăng ẩn nấp,
Lá khô mệt nhọc chờ đợi hồn ma (đang) lang thang.
Văn Thù, (với) lời nói kỳ diệu làm rối (trí) Vô Trước, (1)
Kẻ ngoại đạo, tâm trống không, (nên) hiểu (ý) đức Thế Tôn. (2)
Buông tay vực thẳm, sương tối tan, (3)
Chợt biết Đạo Pháp Lớn (Phật pháp) vốn không có cửa. (4)

Chú thích:

(1) Bích Nham Lục, tắc 35, Văn Thù Tam Tam:
Trích lời Bình của Viên Ngộ:

"
Vô Trước (Thiền sư Văn Hỷ, pháp từ của Ngưỡng Sơn Huệ Tịch) viếng
Ngũ Đài Sơn, đến chỗ hoang vu giữa đường. Văn Thù biến ra một ngôi chùa
cho Sư trú.

Rồi Văn Thù hỏi Vô Trước:

- Thầy vừa rời xứ nào?
Vô Trước nói:
- Phương nam.

Văn Thù nói:

- Phật pháp phương nam, trụ trì thế nào?

Vô Trước nói:

- Tỳ khưu mạt pháp ít giữ giới luật.

Văn Thù hỏi:

- Chúng hội có bao nhiêu?

Vô Trước nói:

- Hoặc ba trăm hoặc năm trăm.

Vô Trước hỏi lại:

- Ở đây trụ trì thế nào?

Văn Thù nói:

- Phàm thánh ở chung, rồng rắn lẫn lộn.

Vô Trước hỏi:

- Chúng hội có bao nhiêu?

Văn Thù nói:

- Trước ba ba, sau ba ba (tiền tam tam, hậu tam tam).

Rồi dùng trà. Văn Thù giơ chén pha lê lên hỏi:

- Phương nam có cái này không?

Vô Trước nói:

- Không.

Vân Thù nói:

- Thế dùng cái gì để uống trà?

Vô Trước không nói gì được, bèn từ biệt ra đi. Văn Thù sai Quân Đề Đồng Tử

tiễn ra cửa. Vô Trước hỏi Đồng Tử:

- Vừa rồi Đại Thánh (Vô Trước chưa nhận ra đó là Văn Thù) nói "tiền tam tam,

hậu tam tam" là bao nhiêu vậy?”

Đồng Tử gọi:

- Đại đức!

Vô Trước đáp:

- Dạ.

Đồng Tử nói:

- Là bao nhiêu?

Vô Trước lại hỏi:

- Đây gọi là chùa gì?

Đồng Tử chỉ tượng Kim Cương ở phía sau. Lúc Vô Trước quay đầu lại thì

ngôi chùa biến mất, Đồng Tử cũng không thấy, chỉ còn là một thung lũng trống.

Sau này nơi đó được gọi là Hang Kim Cương.

...

"



(2) Bích Nham Lục, tắc 65, Ngoại Đạo Lương Mã:

Cử:

Ngoại đạo (*) hỏi Phật

- Không hỏi hữu ngôn, không hỏi vô ngôn.

Đức Thế Tôn im lặng hồi lâu. Ngoại đạo tán thán rằng:

- Thế Tôn đại từ đại bi, vạch mở mây mờ cho tôi, khiến tôi có chỗ vào.

Sau khi ngoại đạo đi rồi, A Nan hỏi Phật:

- Ngoại đạo chứng được gì mà nói có chỗ vào?

Đức Phật nói:

- Giống như ngựa tốt, thấy bóng roi bèn chạy.



Chú:

(*) Ngoại đạo (外道) tiếng Phạn là Tìrthika, là từ ngữ đầu tiên được Phật giáo

sử dụng để chỉ những giáo phái khác, ví dụ như nhóm Lục sư ngoại đạo v.v...



(3) Một bài kệ của Thiền tông:

懸 崖 撒 手，
自 肯 承 當，
絕 後 再 蘇,
欺 君 不 得.

Âm:

Huyền nhai tát thủ
Tự khẳng thừa đương
Tuyệt hậu tái tô
Khi quân bất đắc

Nghĩa:

Trên bờ vực thẳm buông tay,
Tự quyết định phải nên làm gì,
Chết rồi sống lại,
Chẳng ai dối mình được.

(4) Vô Môn Quan

Trích lời Tựa của Thiền sư Vô Môn Huệ Khai:

"

Phật dạy lấy tâm làm gốc, lấy không cửa làm cửa Pháp.

Há không nghe nói: "Cái gì từ ngoài cửa vào thì không phải là đồ

gia bảo, từ duyên mà được, nên cuối cùng sẽ hư mất."

Nói như thế thật giống như không gió mà dậy sóng, thịt lành mà

đi khoét ung nhọt. Hà huống lại chấp vào văn tự, ngoài giày gãi ngứa,

có dính dáng gì đâu!

...

(Tụng)

大 道 無 門
千 差 有 路
透 得 此 關
乾 坤 獨 步 .

Âm:

Đại đạo vô môn,
Thiên sai hữu lộ.
Thấu đắc thử quan,
Càn khôn độc bộ.

Nghĩa:

Đạo lớn không cửa,
Có cả ngàn lối vào khác nhau.
Qua khỏi cái ải này,
Một mình dọc ngang trời đất.

"
Phỏng dịch thơ:



Người Đi Đêm

Thôn xa thầm ngấm lạnh trời đông,
Đêm xuống khách dồn bước ruổi giong.
Lặng lẽ, mây tàn trông bóng nguyệt,
Bơ phờ, lá chết ngóng tin vong.
Văn Thù, Vô Trước còn hai ngả,
Ngoại đạo, Thế Tôn đã một dòng.
Vực thẳm buông tay, bùng tuệ giác,
Mới hay Đại Pháp cửa vào không.

Trần Văn Lương
Cali, 5/2022

Lời bàn của Phi Dã Thiền Sư:

Đạo Lớn vốn không cửa, làm sao vào?
Nhìn xem con muỗi mắt đang cố chích con trâu sắt!
Đáng cười ư? Đáng thương ư?
Có ngờ đâu, sau khi đến đầu sào trăm trượng mà còn dám tiến bước(*)
và ở đầu vực thẳm dám buông tay thì cơ duyên khai ngộ chợt bùng nổ.
Và, ơ kìa, con trâu sắt đã vỡ tan tành và con muỗi kia đã vượt
qua được cửa ải cuối cùng (mạt hậu lao quan)!
Kỳ diệu thay!

Chú:

(*) Bài kệ của Trường Sa Cảnh Sầm:

百 丈 竿 頭 不 動 人
雖 然 得 入 未 為 眞
百 丈 竿 頭 須 進 步
十 方 世 界 是 全 身

Âm:

Bách trượng can đầu bất động nhân,
Tuy nhiên đắc nhập vị vi chân.
Bách trượng can đầu tu tiến bộ,
Thập phương thế giới thị toàn thân.

Nghĩa:

Ở đầu sào trăm trượng mà đứng yên người,
Tuy đạt được chỗ vào nhưng chưa phải là chân thực.
Ở đầu sào trăm trượng cần phải bước (thêm) nữa,
(Thì) mười phương thế giới hiện toàn thân